Nas Veri Kurtarma

NAS cihazları şirket dosyalarının, muhasebe verilerinin, kullanıcı klasörlerinin, kamera kayıtlarının, proje arşivlerinin, yedeklerin ve ortak çalışma dosyalarının merkezi olarak saklanması amacıyla kullanılır. Birden fazla diskin birlikte çalıştığı bu sistemlerde meydana gelen disk arızası, RAID bozulması, dosya sistemi hasarı veya kullanıcı kaynaklı hatalar önemli veri kayıplarına neden olabilir. NAS cihazının açılmaması, yönetim paneline erişilememesi, disklerin çevrimdışı görünmesi veya paylaşılan klasörlerin kaybolması her zaman verilerin tamamen silindiği anlamına gelmez. Disklere yanlış müdahale edilmediği sürece birçok NAS arızasında verilerin kurtarılabilmesi mümkündür.

Acil Veri Kurtarma olarak Synology, QNAP, WD My Cloud, ASUSTOR, TerraMaster, Netgear ReadyNAS ve farklı üreticilere ait NAS sistemlerinde profesyonel veri kurtarma hizmeti sunuyoruz. NAS içerisindeki diskler tek tek incelenir, güvenli şekilde imajları alınır ve RAID yapısı sanal ortamda yeniden oluşturularak verilere erişilmeye çalışılır.

NAS Veri Kurtarma Nedir?

NAS veri kurtarma, ağ üzerinden kullanılan veri depolama cihazlarında erişilemeyen, silinen, bozulan veya kaybolan verilerin özel donanım ve yazılımlar yardımıyla geri alınması işlemidir. NAS cihazları dışarıdan tek bir depolama alanı gibi görünse de cihazın içerisinde birden fazla disk, RAID yapısı, depolama havuzu, bölümleme sistemi ve dosya sistemi bulunabilir. Bu nedenle NAS veri kurtarma işlemi, standart bir harici disk veya tek disk veri kurtarma işleminden daha farklı ve kapsamlıdır. Verilerin doğru şekilde kurtarılabilmesi için yalnızca disklerin okunması yeterli olmaz. Disklerin sıralaması, RAID seviyesi, stripe büyüklüğü, parity düzeni, bölüm başlangıçları, dosya sistemi ve NAS üreticisinin kullandığı özel yapıların da doğru olarak belirlenmesi gerekir. Yanlış disk sıralamasıyla yapılan bir RAID oluşturma işlemi veya kontrolsüz yeniden yapılandırma denemesi, mevcut verilerin üzerine yazılmasına ve kurtarma sürecinin zorlaşmasına neden olabilir.

NAS Cihazlarında Veri Kaybı Neden Olur?

NAS sistemlerinde veri kaybı birçok farklı sebeple meydana gelebilir. Bazı durumlarda yalnızca bir disk arızalanırken bazı durumlarda birden fazla disk aynı anda erişilemez hale gelebilir. Disklerin aynı tarihlerde satın alınmış ve benzer çalışma sürelerine sahip olması, disklerin birbirine yakın zamanlarda arızalanmasına neden olabilir. RAID yapısı bir disk arızasını tolere etse bile ikinci diskin arızalanması sistemin tamamen erişilemez hale gelmesine yol açabilir. NAS veri kayıplarında en sık karşılaşılan nedenler arasında disk arızaları, bad sector problemleri, RAID yapısının bozulması, yanlış disk değişimi, güç kesintileri, cihazın kapanması, firmware sorunları, dosya sistemi hataları, kullanıcı hataları ve fidye yazılımı saldırıları bulunmaktadır.

NAS Cihazının Açılmaması

NAS cihazının açılmaması güç kaynağı, anakart, işletim sistemi veya disk kaynaklı olabilir. Cihaz hiç tepki vermeyebilir, açılış ekranında takılabilir ya da sürekli yeniden başlayabilir. NAS cihazının açılmaması durumunda diskleri başka bir NAS cihazına takmak her zaman doğru bir yöntem değildir. Farklı cihaz, diskler üzerinde otomatik başlatma, biçimlendirme, yeniden yapılandırma veya sistem bölümü oluşturma işlemi gerçekleştirebilir. Özellikle cihaz içerisindeki disklerin sıralaması bilinmeden çıkarılması ve farklı yuvalara takılması RAID yapısının çözülmesini zorlaştırabilir. Diskler çıkarılacaksa her diskin bulunduğu yuva numarası mutlaka işaretlenmelidir.

NAS Disklerinin Görünmemesi

NAS yönetim panelinde disklerden biri veya birkaçı görünmeyebilir. Disk çevrimdışı, bozuk, bağlantısı kesilmiş ya da başlatılmamış olarak gösterilebilir. Diskin görünmemesi elektronik arıza, kafa arızası, motor problemi, firmware sorunu, bağlantı problemi veya yoğun bad sector nedeniyle meydana gelebilir. Bu durumda diski sürekli açıp kapatmak, farklı bilgisayarlarda denemek veya uzun süre tarama yapmak mevcut arızanın ilerlemesine neden olabilir. Arızalı disk RAID yapısının önemli bir parçasıysa, diğer diskler sağlam görünse bile sistem içerisindeki dosyalar açılamayabilir. Öncelikle arızalı diskin kontrollü şekilde okunması ve mümkün olan en sağlıklı imajın alınması gerekir.

NAS RAID Yapısının Bozulması

NAS cihazları verileri birden fazla disk üzerinde RAID yapısıyla saklayabilir. RAID yapısının bozulması durumunda cihaz çalışıyor görünse bile depolama havuzuna veya paylaşılan klasörlere erişilemeyebilir. RAID bilgileri diskler üzerindeki metadata alanlarında saklanabilir. Ancak disk arızası, yanlış yapılandırma, firmware problemi veya kullanıcı müdahalesi nedeniyle bu bilgiler hasar görebilir. RAID yapılandırma bilgileri okunamadığında sistem diskleri bağımsız diskler gibi görebilir, yeni depolama havuzu oluşturmayı önerebilir veya diskleri başlatılmamış olarak gösterebilir. Böyle bir durumda yeni RAID oluşturulmamalı ve diskler biçimlendirilmemelidir. Profesyonel NAS veri kurtarma sürecinde disklerdeki bölüm yapıları, RAID metadata bilgileri ve veri dağılımı analiz edilerek özgün RAID yapısı belirlenir. Daha sonra fiziksel disklere yazma işlemi yapılmadan sanal RAID oluşturulur.

RAID 0 NAS Veri Kurtarma : RAID 0 yapısında veriler iki veya daha fazla diske parçalara ayrılarak yazılır. RAID 0 performans avantajı sağlayabilir ancak disk arızasına karşı koruma sağlamaz. RAID 0 içerisindeki tek bir diskin arızalanması bile birçok dosyanın açılamamasına neden olabilir. Çünkü dosyanın farklı parçaları farklı disklerde bulunur. RAID 0 NAS veri kurtarma işleminde arızalı diskin mümkün olan en yüksek oranda imajlanması önemlidir. Disklerden alınan imajlar doğru sıralama, başlangıç noktası ve stripe büyüklüğü kullanılarak birleştirilir. Eksik veya okunamayan sektörlerin dosyalar üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilir. Bazı dosyalar tamamen kurtarılabilirken bazı dosyalar arızalı alanlardan etkilenmiş olabilir.

RAID 1 NAS Veri Kurtarma : RAID 1 yapısında veriler genellikle iki diske aynı şekilde yazılır. Disklerden biri arızalandığında sistem diğer disk üzerinden çalışmaya devam edebilir. Ancak RAID 1 kullanılması veri kaybı yaşanmayacağı anlamına gelmez. Silinen dosyalar, biçimlendirme işlemleri, ransomware saldırıları ve dosya sistemi hasarları her iki diske de yansıyabilir. Disklerden birinin daha önce arızalanmış olması ve sistemin uzun süre tek diskle kullanılması da risk oluşturur. Kalan diskin arızalanması durumunda NAS tamamen erişilemez hale gelebilir. RAID 1 veri kurtarma işleminde disklerin güncellik durumları karşılaştırılır. Daha güncel ve daha sağlıklı olan disk belirlenerek veri kurtarma işlemi gerçekleştirilir.

RAID 5 NAS Veri Kurtarma : RAID 5, NAS cihazlarında en sık kullanılan RAID yapılarından biridir. Veriler ve parity bilgileri diskler arasında dağıtılarak saklanır. RAID 5 yapısı genellikle tek disk arızasını tolere edebilir. Ancak bir disk arızalandıktan sonra NAS kullanılmaya devam edilirse diğer disklerde de sorun çıkabilir. Özellikle yeniden yapılandırma işlemi sırasında tüm diskler yoğun şekilde okunur. Zayıf veya bad sector bulunan başka bir disk bu işlem sırasında arızalanabilir. RAID 5 sisteminde iki diskin çevrimdışı olması, yanlış diskin değiştirilmesi veya rebuild işleminin başarısız olması sonucunda depolama alanına erişim tamamen kaybolabilir. RAID 5 veri kurtarma işleminde tüm disklerin ayrı ayrı imajı alınır. Eksik disk veya okunamayan alanlar parity hesaplamalarıyla tamamlanmaya çalışılır. Disk sıralaması, parity yönü, stripe büyüklüğü ve veri başlangıç noktası belirlenerek sanal RAID yapısı oluşturulur.

RAID 6 NAS Veri Kurtarma : RAID 6 yapısında çift parity bilgisi bulunur ve sistem belirli koşullarda iki disk arızasına kadar çalışmaya devam edebilir. Bu yapı özellikle çok diskli NAS sistemlerinde tercih edilir. Ancak RAID 6 da tek başına tam güvenlik sağlamaz. Üç veya daha fazla diskin arızalanması, yanlış rebuild işlemi, dosya sistemi hasarı, silme veya ransomware saldırısı sonucunda veriler erişilemez hale gelebilir. RAID 6 veri kurtarma süreci, RAID 5 yapısına göre daha karmaşık olabilir. Çift parity yapısının, disk sıralamasının ve veri dağılımının doğru belirlenmesi gerekir. Disklerin sağlık durumları analiz edilir ve mümkün olan en iyi imajlar alınır. Eksik veriler çift parity bilgileri kullanılarak hesaplanmaya çalışılır.

RAID 10 NAS Veri Kurtarma : RAID 10, aynalama ve diskler arası veri dağıtımını birlikte kullanan bir RAID yapısıdır. Performans ve disk arızasına karşı dayanıklılık amacıyla tercih edilir. RAID 10 sistemlerinde veri kurtarma ihtimali, hangi disklerin arızalandığına bağlıdır. Aynı aynalama grubundaki iki diskin arızalanması durumunda sistem erişilemez hale gelebilir. Disklerin çiftleri ve sıralaması doğru belirlenmeden yapılan müdahaleler dosya sisteminin yanlış okunmasına neden olabilir. Bu nedenle diskler üzerindeki veri yapısı incelenerek aynalama grupları ve stripe düzeni belirlenmelidir.

Synology NAS Veri Kurtarma : Synology NAS cihazlarında standart RAID seviyelerinin yanı sıra Synology Hybrid RAID olarak bilinen SHR ve SHR-2 yapıları da kullanılabilir. SHR yapısı farklı kapasitelerdeki disklerin daha esnek şekilde kullanılmasını sağlar. Ancak veri kurtarma sırasında disklerin depolama havuzu içerisindeki görevleri ve veri dağılımı doğru şekilde belirlenmelidir. Synology cihazlarında Btrfs veya ext4 dosya sistemi kullanılabilir. Ayrıca LVM, mdadm RAID yapısı, sistem bölümleri ve kullanıcı verilerinin bulunduğu farklı katmanlar bulunabilir. Synology NAS cihazının açılmaması, depolama havuzunun çökmüş görünmesi, volume alanının erişilemez olması veya paylaşılan klasörlerin kaybolması durumunda diskler üzerinde yeni bir depolama havuzu oluşturulmamalıdır. Disklerin imajları alındıktan sonra SHR veya RAID yapısı sanal olarak oluşturulur. Dosya sistemi analiz edilerek klasör yapısının ve dosya isimlerinin mümkün olduğunca korunması hedeflenir.

QNAP NAS Veri Kurtarma

QNAP NAS sistemleri ev kullanıcılarından büyük işletmelere kadar farklı kullanım alanlarında tercih edilmektedir. QNAP cihazlarında RAID 0, RAID 1, RAID 5, RAID 6, RAID 10, JBOD ve farklı depolama havuzu yapıları bulunabilir. QNAP cihazında depolama havuzunun devre dışı kalması, volume alanının unmounted görünmesi, disklerin çevrimdışı olması veya cihazın açılışta takılması veri kaybı riski oluşturabilir. QNAP sistemlerinde thin volume, thick volume, static volume, LVM ve farklı önbellekleme yapıları kullanılabilir. SSD cache veya Qtier gibi özellikler kullanılmışsa veri dağılımının ayrıca incelenmesi gerekebilir. Diskler üzerinde yeni volume oluşturulması veya sistemi sıfırlama işlemi yapılması mevcut verilerin üzerine yazılmasına neden olabilir. Veri kurtarma işlemi öncesinde disklerin birebir imajlarının alınması ve işlemlerin kopyalar üzerinden yürütülmesi gerekir.

WD My Cloud Veri Kurtarma

WD My Cloud cihazları kişisel ve kurumsal veri depolama amacıyla kullanılabilir. Tek diskli modellerin yanı sıra birden fazla disk ve RAID yapısı kullanan modeller de bulunmaktadır. Cihazın ağ üzerinde görünmemesi, web arayüzüne erişilememesi, kırmızı ışık vermesi veya disklerin hata durumuna geçmesi halinde cihaz tekrar tekrar çalıştırılmamalıdır. Tek diskli modellerde dosya sistemi ve bölüm yapısı incelenirken çok diskli modellerde RAID yapısının da yeniden oluşturulması gerekebilir. Cihazın fabrika ayarlarına döndürülmesi, yeni kullanıcı oluşturulması veya disklerin başlatılması veri kurtarma ihtimalini azaltabilecek yazma işlemlerine neden olabilir.

ASUSTOR ve TerraMaster NAS Veri Kurtarma

ASUSTOR ve TerraMaster NAS cihazlarında da RAID, depolama havuzu ve Linux tabanlı dosya sistemi yapıları kullanılmaktadır. Cihazın işletim sisteminin bozulması, disklerin çevrimdışı olması veya volume alanının erişilememesi durumunda veriler diskler üzerinde bulunmaya devam edebilir. NAS kasasının arızalı olması her zaman disklerin de arızalı olduğu anlamına gelmez. Ancak diskler başka bir NAS cihazına doğrudan takılmamalıdır. Yeni cihaz diskleri kendi sistemine göre başlatabilir veya yapılandırma değişikliği gerçekleştirebilir.

NAS Disklerinde Bad Sector Sorunu

Bad sector, diskin belirli alanlarının okunamaması veya kararsız şekilde okunması durumudur. NAS sistemleri kesintisiz veya uzun süreli çalıştığı için diskler zaman içerisinde fiziksel ve manyetik aşınmaya maruz kalabilir. Bad sector bulunan bir NAS diski yavaş çalışabilir, sistemden düşebilir, yeniden bağlanabilir veya tamamen çevrimdışı hale gelebilir. RAID yeniden oluşturma işlemi sırasında bad sector bulunan diskler yoğun şekilde okunur. Bu işlem diskin daha fazla zorlanmasına ve ikinci bir arızanın oluşmasına neden olabilir. Bad sector bulunan disklerde standart kopyalama programları veya veri kurtarma yazılımlarıyla uzun süreli tarama yapılması önerilmez. Diskin kontrollü güç yönetimi ve hata atlama özelliklerine sahip profesyonel cihazlarla imajlanması gerekir.

NAS Diskinde Kafa Arızası

NAS içerisindeki mekanik disklerde kafa arızası oluşabilir. Disk tıklama, bip sesi, sürtünme veya ritmik vurma sesi çıkarabilir. Disk motoru dönüyor olsa bile bilgisayar tarafından tanınmayabilir. Kafa arızalı bir diskin tekrar tekrar çalıştırılması plaka yüzeyinde çizilmelere ve kalıcı veri kaybına neden olabilir. Diskten anormal ses geliyorsa cihaz kapatılmalı ve yeniden çalıştırılmamalıdır. Gerekli durumlarda disk temiz oda şartlarında açılarak kafa değişimi uygulanabilir. İşlem sonrasında disk yalnızca veri imajı almak amacıyla kontrollü şekilde çalıştırılır. Kafa değişimi diski günlük kullanıma geri döndürmek için değil, içerisindeki verileri okuyabilmek için yapılan geçici bir veri kurtarma işlemidir.

NAS Cihazında Silinen Dosyaların Kurtarılması

NAS cihazında yanlışlıkla silinen dosyalar, masaüstü bilgisayarlardaki geri dönüşüm kutusuna her zaman taşınmayabilir. Paylaşılan klasör ayarlarına ve NAS yapılandırmasına bağlı olarak dosyalar doğrudan silinebilir. Silinen dosyaların kurtarılabilmesi için NAS üzerindeki yazma işlemlerinin durdurulması gerekir. Yeni dosya kopyalamak, yedekleme çalıştırmak, güncelleme yapmak veya kullanıcıların sistemi kullanmaya devam etmesi silinen verilerin üzerine yazılmasına neden olabilir. Snapshot özelliği aktifse dosyaların önceki sürümleri cihaz üzerinden geri getirilebilir. Ancak snapshot bulunmaması veya snapshot alanının da zarar görmesi durumunda diskler üzerinde veri kurtarma çalışması yapılması gerekebilir. Silinen verilerin kurtarılma ihtimali; dosya sistemine, silme işleminden sonra yapılan yazma miktarına, depolama havuzunun yapısına ve kullanılan disk türlerine göre değişebilir.

Biçimlendirilen NAS Disklerinden Veri Kurtarma

NAS cihazında volume alanının silinmesi, depolama havuzunun yeniden oluşturulması veya disklerin yanlışlıkla biçimlendirilmesi sonucunda dosyalara erişim kaybolabilir. Hızlı biçimlendirme sonrasında verilerin önemli bir bölümü diskler üzerinde bulunmaya devam edebilir. Ancak yeni volume oluşturulması ve sistemin kullanılmaya devam edilmesi eski verilerin üzerine yazılmasına neden olabilir. Biçimlendirme işlemi fark edildiği anda NAS kapatılmalı ve diskler üzerinde yeni işlem yapılmamalıdır. Disklerin sıralaması korunmalı ve her disk bulunduğu yuva numarasıyla birlikte işaretlenmelidir.

NAS Cihazında Ransomware ve Fidye Yazılımı

NAS cihazları internet erişimine açık olduğunda, zayıf parolalar kullanıldığında veya güncel olmayan yazılım sürümleriyle çalıştığında fidye yazılımı saldırılarına maruz kalabilir. Ransomware saldırısı sonucunda dosyaların uzantıları değişebilir, dosyalar açılamayabilir veya klasörlerde fidye notları oluşabilir. Bazı saldırılar yalnızca paylaşılan klasörleri etkilerken bazıları NAS üzerindeki snapshot ve yedek alanlarını da silebilir. Saldırı fark edildiğinde NAS cihazının internet ve ağ bağlantısı kesilmelidir. Ancak cihaz üzerinde gelişigüzel temizleme, yeniden kurulum veya güncelleme işlemi yapılmamalıdır. Veri kurtarma sürecinde öncelikle saldırının etkilediği alanlar, silinen snapshot bilgileri ve dosya sistemindeki eski kayıtlar incelenir. Şifrelenmemiş, silinmiş veya önceki sürümü bulunan dosyaların kurtarılma ihtimali değerlendirilir. Her ransomware türünde dosyaların çözülebileceği garanti edilemez. Kurtarma ihtimali saldırının türüne, şifreleme yöntemine, yapılan yazma miktarına ve NAS üzerindeki yedekleme yapısına göre değişir.

NAS İşletim Sistemi ve Firmware Arızaları

NAS cihazları disklerin yanı sıra kendi işletim sistemlerini ve firmware yapılarını kullanır. Güncelleme sırasında yaşanan güç kesintisi, hatalı firmware kurulumu veya sistem bölümünün bozulması cihazın açılmamasına neden olabilir. İşletim sisteminin zarar görmesi, kullanıcı verilerinin de silindiği anlamına gelmeyebilir. Kullanıcı dosyaları farklı volume alanlarında bulunabilir. Ancak cihazı kurtarmak amacıyla yapılan fabrika ayarlarına dönme, işletim sistemini yeniden yükleme veya volume oluşturma işlemleri kullanıcı verileri üzerinde değişikliğe neden olabilir. Öncelikle disklerin mevcut durumu korunmalı, imajları alınmalı ve sistem yapısı kopyalar üzerinden incelenmelidir.

Yanlış Disk Değişimi ve Başarısız Rebuild İşlemleri

NAS cihazında bir disk arızalandığında üretici paneli arızalı diskin değiştirilmesini önerebilir. Ancak yuva numarası yanlış okunursa sağlam disk çıkarılabilir. Arızalı disk yerine yanlış diskin çıkarılması, RAID yapısında ikinci bir eksik disk oluşmasına neden olabilir. Disk tekrar takıldığında sistem eski yapıyı otomatik olarak kabul etmeyebilir. Rebuild işlemi sırasında başka bir diskin hata vermesi de RAID yapısının çökmesine yol açabilir. Rebuild işlemi mevcut verilerin tamamını yeniden yazdığı için yanlış disk sıralaması veya yanlış yapılandırma ciddi veri kaybı oluşturabilir. Başarısız rebuild sonrasında işlem tekrar başlatılmamalıdır. Disklerin ilk arıza anındaki durumları ile rebuild sonrasındaki durumları karşılaştırılarak hangi disklerin daha güncel olduğu belirlenmelidir.

NAS Disk Sıralaması Neden Önemlidir?

Çok diskli NAS sistemlerinde her diskin belirli bir görevi ve RAID içerisindeki bir sırası bulunur. Disklerin yuvalardan çıkarıldıktan sonra karıştırılması veri kurtarma sürecini zorlaştırabilir. Diskler çıkarılmadan önce NAS cihazının ön yüzünün fotoğrafı çekilmeli ve diskler yuva numaralarına göre etiketlenmelidir. Birinci disk, ikinci disk veya üçüncü disk gibi bilgiler yalnızca kutulara değil doğrudan disklerin üzerine çıkarılabilir etiketlerle yazılmalıdır. Disklerin sıralaması karışmış olsa bile veri yapıları analiz edilerek doğru sıralama belirlenebilir. Ancak özgün sıralamanın korunması işlemlerin daha kontrollü ilerlemesini sağlar.

NAS Veri Kurtarma Süreci Nasıl Gerçekleştirilir?

NAS veri kurtarma işlemine cihazın, disklerin ve yaşanan arızanın ön incelemesiyle başlanır. NAS markası, model bilgisi, disk sayısı, disk kapasiteleri, kullanılan RAID seviyesi ve arıza öncesinde yaşanan durumlar değerlendirilir. Diskler NAS cihazından çıkarılmadan teslim edilmişse yuva sıraları kayıt altına alınır. Daha önce çıkarılmış disklerin üzerindeki işaretler, seri numaraları ve kullanıcıdan alınan bilgiler incelenir. Her disk ayrı ayrı kontrol edilir. Disklerin elektronik, mekanik ve manyetik durumları değerlendirilir. Arızalı diskler doğrudan standart bilgisayar sistemlerinde uzun süre çalıştırılmaz. Sağlıklı ve arızalı disklerin mümkün olan en iyi imajları profesyonel veri kurtarma cihazlarıyla alınır. Bu aşamada işlemler kaynak diskler yerine birebir imajlar üzerinden yürütülmeye çalışılır. İmaj alma işlemi tamamlandıktan sonra disklerin bölüm yapıları, RAID bilgileri ve veri başlangıç noktaları analiz edilir. Disk sıralaması, stripe büyüklüğü, parity düzeni ve RAID seviyesi belirlenir. RAID yapısı fiziksel disklere yazma işlemi yapılmadan sanal ortamda yeniden oluşturulur. Oluşturulan yapı içerisindeki dosya sistemi kontrol edilir. Dosya sistemi hasarlıysa klasör yapısı, dosya isimleri ve dizin kayıtları onarılmaya çalışılır. Normal dosya sistemi taramasından sonuç alınamadığında dosya türlerine göre RAW tarama yapılabilir. Kurtarılan veriler kontrol edilir ve mümkün olan durumlarda müşteriye dosya listesi sunulur. Onay sonrasında veriler yeni ve sağlıklı bir depolama cihazına aktarılır.

NAS Veri Kurtarma İşleminde Disk İmajı Neden Alınır?

Arızalı diskler üzerinde doğrudan veri taraması yapmak diskin daha fazla yıpranmasına neden olabilir. Özellikle bad sector, kafa zayıflığı veya bağlantı kopması bulunan disklerde her okuma denemesi risk oluşturabilir. Disk imajı, kaynak diskteki okunabilir sektörlerin başka bir sağlıklı diske veya imaj dosyasına aktarılması işlemidir. İmaj alındıktan sonra RAID analizi, dosya sistemi onarımı ve dosya taraması kaynak disk yerine kopya üzerinde gerçekleştirilir. Böylece disklerin mevcut durumu korunmuş olur. Bazı disklerde ilk imaj alma işleminde tüm sektörler okunamayabilir. Okunamayan alanlar farklı okuma yönleri, timeout ayarları ve kontrollü tekrar denemeleriyle tamamlanmaya çalışılır.

NAS Veri Kurtarmada Dosya Sistemi Analizi

NAS cihazları üreticiye ve modele göre ext4, Btrfs, ZFS veya farklı Linux tabanlı dosya sistemleri kullanabilir. Dosya sistemi, dosyaların isimlerini, klasörlerini, tarih bilgilerini ve disk üzerindeki konumlarını yönetir. Dosya sistemi hasar gördüğünde disklerde veri bulunmasına rağmen klasörler görünmeyebilir. Dosya sistemi analizi sırasında ana metadata yapıları, dizin kayıtları ve dosya parçaları incelenir. Amaç yalnızca dosyaları bulmak değil, mümkün olduğunca özgün klasör ve dosya isimleriyle kurtarmaktır. Dosya sistemi kayıtlarının tamamen zarar gördüğü durumlarda dosya imzalarına göre RAW tarama yapılabilir. RAW kurtarmada dosya içerikleri bulunabilir ancak özgün klasör yapısı ve dosya isimleri her zaman korunamayabilir.

NAS Cihazlarında SSD Cache Veri Kurtarma

Bazı NAS cihazlarında performansı artırmak amacıyla SSD cache kullanılabilir. SSD cache yapısı yalnızca okuma önbelleği veya okuma-yazma önbelleği olarak yapılandırılmış olabilir. Yalnızca okuma önbelleği kullanılan sistemlerde ana veriler genellikle HDD diskler üzerinde bulunur. Ancak okuma-yazma önbelleği kullanılan sistemlerde henüz ana disklere aktarılmamış veriler SSD üzerinde kalmış olabilir. SSD cache bulunan NAS sistemlerinde diskler ve SSD’ler birlikte değerlendirilmelidir. Cache disklerinin çıkarılması veya yeniden başlatılması bazı güncel verilerin kaybolmasına neden olabilir. Bu nedenle NAS üzerindeki tüm HDD ve SSD diskler, sistemin bütünlüğü dikkate alınarak incelenmelidir.

NAS Veri Kurtarma İşlemi Ne Kadar Sürer?

NAS veri kurtarma süresi disk sayısına, disk kapasitelerine, RAID yapısına ve disklerin fiziksel durumuna göre değişir. Sağlıklı disklerden oluşan ancak RAID yapısı bozulan bir sistem daha kısa sürede analiz edilebilir. Bad sector, kafa arızası veya birden fazla problemli disk bulunan sistemlerde imaj alma işlemi daha uzun sürebilir. Çok yüksek kapasiteli disklerde yalnızca imaj alma aşaması bile önemli süre gerektirebilir. Disklerin sürekli hata vermesi, bağlantısının kopması veya kontrollü okuma yapılması zorunluluğu işlem süresini artırabilir. Analiz tamamlanmadan kesin süre verilmesi doğru değildir. İlk teknik inceleme sonrasında tahmini işlem süresi ve kurtarma durumu hakkında bilgi verilir.

NAS Arızasında Yapılmaması Gerekenler

NAS cihazında veri kaybı yaşandığında cihazı sürekli açıp kapatmak, RAID rebuild işlemini tekrar başlatmak veya diskleri rastgele değiştirmek ciddi risk oluşturur. NAS yönetim paneli diskleri başlatmayı, biçimlendirmeyi veya yeni depolama havuzu oluşturmayı öneriyorsa bu işlemler uygulanmamalıdır. Diskler Windows Disk Yönetimi üzerinden çevrimiçi yapılmamalı, başlatılmamalı ve biçimlendirilmemelidir. Windows’un diski tanımaması NAS disklerinin bozuk olduğu anlamına gelmez. NAS cihazlarında kullanılan Linux tabanlı dosya sistemleri Windows tarafından doğrudan açılamayabilir. Disklere CHKDSK, dosya sistemi onarma veya benzeri yazma işlemleri uygulanmamalıdır. Bu işlemler RAID yapısı ve dosya sistemi üzerinde kalıcı değişikliklere neden olabilir. Diskler başka bir NAS cihazına takılmamalı ve farklı yuva sıralarıyla denenmemelidir. Her diskin özgün yuvası korunmalıdır.

NAS Arızasında Ne Yapılmalıdır?

NAS cihazında hata fark edildiğinde kullanıcıların dosya yazması durdurulmalı ve otomatik yedekleme görevleri kapatılmalıdır. Cihazdan anormal ses gelmiyorsa mevcut durumun ekran görüntüleri alınabilir. NAS yönetim panelinde görünen RAID durumu, disk sağlık bilgileri ve hata mesajları kaydedilebilir. Diskler çıkarılacaksa cihaz tamamen kapatılmalı ve disklerin yuva sıraları işaretlenmelidir. NAS içerisindeki disklerden biri tıklama veya sürtünme sesi çıkarıyorsa cihaz yeniden çalıştırılmamalıdır. Verilerin önemli olduğu durumlarda deneme yanılma yöntemi yerine profesyonel veri kurtarma desteği alınması daha güvenlidir.

Kurumsal NAS Veri Kurtarma Hizmeti

NAS cihazları işletmelerde ortak dosya alanı, yedekleme sistemi, sanallaştırma deposu, kamera kayıt alanı veya proje arşivi olarak kullanılabilir. NAS sisteminin devre dışı kalması yalnızca dosya kaybına değil, iş süreçlerinin durmasına da neden olabilir. Bu nedenle kurumsal NAS veri kurtarma işlemlerinde öncelikli dosyalar ve klasörler belirlenebilir. Muhasebe verileri, SQL yedekleri, sanal makine dosyaları, kullanıcı klasörleri veya güncel proje dosyaları öncelikli olarak değerlendirilebilir. Çok yüksek kapasiteli sistemlerde tüm verilerin kurtarılması uzun sürecekse iş sürekliliği açısından kritik dosyaların öncelikli çıkarılması planlanabilir.